Algemene dekkingsmiddelen

Algemeen

De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de opbrengsten uit het gemeentefonds, de lokale belastingen en opbrengsten uit deelnemingen. Daarnaast worden in de algemene dekkingsmiddelen enkele stelposten gehanteerd voor nog niet in de programma's verwerkte lastenstijgingen. Dit betreft prijsstijgingen, toekomstige kapitaallasten, nog te verdelen middelen voor zogenoemde taakmutaties in het gemeentefonds en de post onvoorzien.
In dit onderdeel komen de volgende onderwerpen aan de orde: het gemeentefonds, de lokale heffingen, de deelnemingen, de financiering en de stelposten voor algemene baten en lasten.

Trends

Binnen In de algemene dekkingsmiddelen zijn er twee belangrijke ontwikkelingen:

• De uitkering uit het gemeentefonds volgt met vertraging de ontwikkelingen van de prijsstijgingen. Voor  de omvang van de taken is er een koppeling met het bruto binnenlands product (bbp). Gemeenten vinden dat deze systematiek onvoldoende aansluit bij de praktijk en dat zij hierdoor onvoldoende worden gecompenseerd.
• De rente voor nieuw aan te trekken leningen ligt ruim 2,5% hoger dan het gemiddelde dat de gemeente betaalt over eerder aangetrokken leningen. Omdat de gemeente jaarlijks meer investeert dan er wordt afgeschreven werkt dit door in een steeds hogere gemiddelde rente voor de financiering van activa
  

Gemeentefonds

Gemeentefonds - meicirculaire 2026
Het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron voor gemeenten. Het Rijk verstuurt circulaires om gemeenten te informeren over wijzigingen in het gemeentefonds en de verdeling van het geld over de gemeenten. Dit wordt drie keer per jaar gedaan, in mei, september en december.
In de meicirculaire van het gemeentefonds is de jaarlijkse loon- en prijsindex bekendgemaakt. Deze compensatie is in de jaren 2027 tot en met 2029 niet voldoende om de intern berekende indexatie te dekken. In 2030 verwachten we meer middelen vanuit het gemeentefonds te ontvangen, waardoor in dat jaar wel voldoende compensatie aanwezig is voor de eigen indexatie.  
Overige onderwerpen uit de meicirculaire 2026 zijn:

1. De huishoudelijke hulp verdwijnt met ingang van 1 januari 2029 als maatwerkvoorziening uit de Wmo.
2. In het regeerakkoord is afgesproken dat gemeenten tot 2040 extra middelen ontvangen voor de capaciteitsinzet op klimaat- en milieubeleid. De uitkering voor 2027 is in de meicirculaire beschikbaar gesteld.
3. Huishoudens die gebruikmaken van de Wmo, betalen hiervoor een vaste bijdrage: het zogeheten “abonnementstarief”. Enkele jaren geleden is besloten een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. De invoering van deze eigen bijdrage gaat in per 1 januari 2028. Dat betekent een uitstel van één jaar.
4. De herziening van het gemeentefonds is met twee jaar uitgesteld tot 2029.

Lokale heffingen

De lokale heffingen bestaan uit de onroerendezaakbelasting, toeristen- en forensenbelasting. Op de lokale heffingen is een inflatiecorrectie van 3,6% toegepast in overeenstemming met de technische uitgangspunten voor de begroting. Dit zorgt voor een stijging van de baten met € 768.000. Naast de inflatiecorrectie is er specifiek getoetst of de tarieven wel volledig kostendekkend zijn. Daarnaast is de toeristenbelasting meer verhoogd dan alleen de inflatiecorrectie. Een nadere toelichting op de lokale heffingen vindt u in de Paragraaf Lokale heffingen. In de paragraaf wordt apart ingegaan op de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Deze heffingen maken deel uit van programma 4.

Deelnemingen

Het betreft deelneming in de naamloze vennootschappen HVC, BNG Bank en Alliander. Daarnaast neemt de gemeente onder andere deel in Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord NV, de Ontwikkelings- en exploitatiemaatschappij Willemsoord BV, de Port of Den Helder en de Luchthaven Den Helder. In de meerjarenraming is rekening gehouden met het uitkeren van dividend door de Port of Den Helder.

Financiering

Voor de financiering van de bezittingen en activiteiten van de gemeente zijn er verschillende langlopende geldleningen en een pakket aan afspraken inzake de rekening-courant. Het beleid hiervoor is toegelicht in de paragraaf financiering.

Voor de financieringsbehoefte sluiten we aan bij een realistische inschatting van de uitvoerbaarheid van de investeringsagenda. Op basis van de ervaringen uit voorgaande jaren wordt voor 2027-2030 rekening gehouden met jaarlijks € 13 miljoen aan nieuw aan te trekken langlopende leningen. Richting de eerste begrotingswijziging wordt de investeringsagenda opnieuw bezien en realistischer in de tijd gezet.

Algemene baten en lasten

In het onderdeel algemene dekkingsmiddelen zijn de posten opgenomen die later aan de programma's worden toegevoegd. Het betreft onder andere de extra gelden uit het gemeentefonds voor specifieke taken en twee besparingstaakstellingen. Dit betreft de verbonden partijen en vanaf 2028 aanpassing van de taakopvatting van de gemeente.