Verbonden partijen

Algemeen
De gemeente Den Helder werkt op vele fronten samen. Binnen dit scala aan samenwerkingsvormen zijn verbonden partijen de (zelfstandige) organisaties waaraan de gemeente zich bestuurlijk én financieel verbonden heeft. Een verbonden partij komt tot stand wanneer een publiek belang aan de orde is bij de uitvoering van een taak, die de gemeente niet per se zelf hoeft uit te voeren en andere instrumenten, zoals inkoop of subsidie, niet toereikend zijn. Het heeft in dat geval een meerwaarde om een zelfstandige organisatievorm te kiezen die het beste past bij de publieke taak. En deze taak bepaalt dan of een publiekrechtelijke, of een privaatrechtelijke organisatie passend is.

De definitie van een verbonden partij, zoals opgenomen in het BBV luidt als volgt: ‘een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de provincie of de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft’.
Publiekrechtelijke organisaties zijn de gemeenschappelijke regelingen die op grond van de Wet Gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in het leven zijn geroepen.
Privaatrechtelijke organisaties zijn, onder andere, stichtingen, vennootschappen en verenigingen en vinden hun wettelijke bepalingen in het Burgerlijk Wetboek.

Een gemeente heeft een bestuurlijk belang als zij zeggenschap heeft, dit kan door:

• het hebben van een zetel in het bestuur door een vertegenwoordiger van de gemeente, of
• het hebben van stemrecht.
  

Een gemeente heeft een financieel belang als zij middelen ter beschikking heeft gesteld die:

• verloren gaat in geval van faillissement van de verbonden partij (leningen/aandelenkapitaal) en/of:

waarvoor de gemeente aansprakelijk gesteld kan worden (borgstellingen/garanties).

Relevante beleidskaders

• Het beleidskader Verbonden partijen (vastgesteld, juni 2018)
• Informatievoorziening door gemeenschappelijke regelingen (vastgesteld 22 januari 2018)

De actualisatie van het beleidskader verbonden partijen wordt in Q4 2026 aangeboden aan de raad.

Overzicht verbonden partijen:
In de onderstaande tabel worden alle verbonden partijen weergegeven.
Uit de tabel blijkt het aandeel van de gemeente in de partij en de bijdrage die in de begroting is opgenomen.
Tevens is de omvang van de deelneming van de gemeente in risicodragend kapitaal (gestorte aandelen en agio) zichtbaar en is tot slot is een risicoduiding opgenomen.
De partijen zijn elk afzonderlijk uitgebreid toegelicht (inclusief beschrijven van het algemene doel) in de bijlage verbonden partijen .

Risicoduiding verbonden partijen
In de tabel is met een letter aangegeven welke risicobeeld de gemeente heeft bij de verbonden partijen.
A    De verbonden partij heeft geen verbijzonderd risico. De bijdrage aan de partij is onderdeel van de begroting van de gemeente en er is geen risicodragend kapitaal ingebracht. Veelal is er sprake van een gemeenschappelijke regeling.
B   De verbonden partij is een BV of NV, de gemeente heeft een financieel belang en de partij is gezond.
C   De verbonden partij is een BV of NV, de gemeente heeft een financieel belang en het ingebrachte risicodragende kapitaal staat onder druk. Er is sprake van een bijzonder risico.

In deze paragraaf staan we apart stil bij de benadering van de verbonden partijen met risicoclassificatie C. Dit betreft:

• Willemsoord/Stichting Erfgoed Den Helder
• Zeestad
• Luchthaven Den Helder BV/Den Helder Airport CV.

Willemsoord BV/Stichting Erfgoed Den Helder

In 2019 is besloten om belangrijke onderdelen van het erfgoed in Den Helder onder te brengen bij de Stichting Erfgoed Den Helder (SEDH). Het betreft delen die in beheer zijn bij de SEDH en bij Willemsoord BV (WOBV). WOBV bleef als 100% deelneming van de gemeente als afzonderlijke (vastgoed) BV bestaan, terwijl het beheer en het personeel werd ondergebracht bij de SEDH, waarmee de gemeente een subsidierelatie onderhoudt. Op basis van het Panteia rapport uit 2023 heeft de gemeenteraad op 7 november 2024 besloten om de onderdelen van het erfgoed in Den Helder bij één organisatie te beleggen, zijnde Willemsoord BV. Dit was onderdeel van de Basisnotitie Doorontwikkeling organisatie erfgoed Den Helder. Eind 2025 hebben de gemeente, SEDH en WOBV de mantelovereenkomst 'Doorontwikkeling Erfgoedorganisatie Den Helder' ondertekend. Hierin is de beoogde herstructurering rondom Willemsoord is opgenomen. De uitwerking van deze overeenkomst en afronding van het transitieproces is momenteel nog onderhanden.

Zeestad BV/CV
In 2007 is Zeestad als zelfstandig ontwikkelbedrijf opgericht. Zeestad is betrokken bij de stedelijke vernieuwing van Den Helder voor de plangebieden Stadshart, Stelling van Den Helder en Nieuw Den Helder Centrum. De onderhanden projecten in deze gebieden naderen de voltooiing. Eind 2024 heeft de provincie Noord-Holland het belang in Zeestad overgedragen aan Den Helder. Den Helder en Zeestad BV zijn de aandeelhouders van Zeestad CV. Onderzocht wordt hoe Zeestad in een 2.0 versie kan worden voortgezet.  
Voor de voorbereiding en realisatie van de onderhanden projecten is in de begroting dekking opgenomen. De belangrijkste hiervan zijn:

• Zone stadspark van station tot dijk: In dit gebied werken gemeente, Helder Vastgoed Bv/Woningstichting en Zeestad gezamenlijk aan de ontwikkeling van een stadspark tot aan de zeedijk. Hiermee wordt de relatie van de stad met de zee gelegd en ontstaat een aantrekkelijk woonmilieu aan het park.

• Winkelhart: Dit project omvat de omvorming van het voormalige V&D-pand tot een nieuw woon-en winkelgebied. Het huidige winkelcentrum “Kroonpassage” maakt onderdeel uit van de plannen.

• Willemsoord Zuid: In het Uitwerkingsplan Stadshart 2008 is opgenomen dat er een nieuwe fiets- en/of /voetgangersbrug komt die de kop van de Beatrixstraat met Willemsoord verbindt. Deze brug ligt er inmiddels. Verder wordt het entreegebied van Willemsoord getransformeerd zodat het past bij het maritieme en cultuurhistorische karakter van Willemsoord.

Luchthaven Den Helder BV/Den Helder Airport CV

De financiële vermogenspositie van Luchthaven Den Helder BV (LDH) is in de afgelopen jaren relatief goed geweest. Wel bestaat het risico dat deze positie in de nabije toekomst verslechtert door de verwachte lagere resultaten van haar dochteronderneming Den Helder Airport (DHA), waarin LDH een belang van 50% heeft.  De verwachte verslechtering wordt veroorzaakt door het dalend aantal vliegbewegingen in de olie & gasindustrie (offshore) en de hogere vergoeding voor het medegebruik van de luchthaven die aan het Rijk wordt betaald.

Er wordt langs verschillende lijnen gewerkt aan de toekomstbestendigheid van de luchthaven:

• Herpositionering als Nationale offshore luchthaven inclusief lobby;
• Offshore energy luchtbrug (Air charter);
• Vergroening grondoperaties;
• Pilot duurzame luchtvaart (CO2-neutrale routeontwikkeling in samenwerking met de Provincie, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Platform Duurzaam Vliegen;
• Maritieme luchtvaartinnovaties: Unmanned Aerial Vehicle en Urban Air Mobility (UAV, UAM);
• Uitbreiding met een hangar om zowel helikopters als de aantrekkende fixed-wing (vliegtuigvleugel) drones-markt te kunnen faciliteren;
• Shortstay: bestaand kantoorgebouw wordt omgebouwd tot shortstay voor offshorepassagiers en medewerkers van de gevestigde offshorebedrijven en operators.