De risico's worden nader toegelicht in de volgende onderdelen:
Geldleningen en garanties
We lopen risico met de instellingen waaraan we een lening hebben verstrekt of waarvoor we een garantie hebben afgegeven. We beoordelen jaarlijks de begrotingen en jaarrekeningen van deze instellingen. Voor de leningen en garantstellingen geldt dat er hypothecaire zekerheden zijn of dat er sprake is van voldoende solide instellingen die zelf tegenvallers kunnen opvangen via de tariefstelling voor hun diensten en producten.
Risico's door opnemen van stelposten
In de Voorjaarsnota 2025 zijn afspraken gemaakt over het zwaarwegende advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in 2027 met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. Deze afspraken heeft het huidige kabinet in het Overhedenoverleg van 13 april 2026 herbevestigd. Vooruitlopend op deze vervolgafspraken zijn in deze begroting stelposten opgenomen, omdat we erop vertrouwen dat het Rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt.
In de Voorjaarsnota 2026 is een korting toegepast op het Gemeentefonds vanwege het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Het is nog onduidelijk hoe deze bezuiniging wordt ingevuld, wat maakt dat wij de korting vanaf 2029 via een stelpost tenietdoen. Deze stelpost is onder voorbehoud van goedkeuring door de toezichthouder.
Risico's in verbonden partijen
De gemeente loopt het risico dat tekorten die zich voor doen bij verbonden partijen door werken naar het resultaat van de gemeente zelf. Als in een van de gemeenschappelijke regeling er een groot nadelig resultaat ontstaat worden de deelnemers aan de regeling geacht dit samen op te vangen.
In het overzicht van de verbonden partijen wordt hieraan per partij apart aandacht aan besteed. Voor de gemeenschappelijke regelingen geldt dat zich geen bijzondere risico's voordoen die opname in het overzicht risico's nodig maken.
Een ander aspect betreft de privaatrechtelijke verbonden partijen. Dit zijn de Port of Den Helder, de Luchthaven, Willemsoord BV en Zeestad. Voor de Port of Den Helder en voor de Luchthaven geldt In deze partijen is het risico dat het ter beschikking gestelde risicodragend vermogen als eerste wordt aangesproken bij nadelige resultaten. Dit kan uiteindelijk betekenen dat de gemeente de financiële waardering van de partij moet bijstellen. Voor Willemsoord en Zeestad geldt dat er het risicodragend vermogen beperkt is tot de storting bij oprichting van de BV.
Voor alle vier geldt dat naast het inzicht in de risico's via het overzicht verbonden partijen er ook apart aandacht wordt besteed aan de stand van zaken. Dit gebeurt langs twee wegen:
a. via de paragraaf weerstandsvermogen waarin wordt stil gestaan bij de risicovolle ontwikkelingen;
b. meer uitgebreid via de halfjaar rapportages over de privaatrechtelijke partijen aan de gemeenteraad.
Voor de begroting 2027 is er geen aanleiding om een apart financieel risico op te nemen voor de privaatrechtelijke verbonden partijen.
Schadeclaims en planschades
In deze paragraaf vindt u een overzicht van de schadeclaims die bij de gemeente Den Helder zijn ingediend en de risico’s op planschades. Planschade is financiële schade die een persoon of bedrijf kan oplopen door een planologische maatregel.
Schadeclaims en planschades waarvan het verwachte effect op de programmabegroting 2027 lager is dan € 100.000 worden buiten beschouwing gelaten. In de toelichting wordt ingegaan op enkele specifieke zaken.
Schadeclaims
Middenweg 172-174
In 2018 is in opdracht van de gemeente het voormalig postkantoor op Middenweg 172-174 in Den Helder ontruimd. De ontruimings- en opslagkosten komen voor rekening van de voormalig gebruiker. Omdat hij geen verhaal bood voor deze kosten, heeft de gemeente beslag gelegd op zijn kunstcollectie. Deze kunstcollectie is executoriaal verkocht. De opbrengst van deze executieverkoop wordt onder meerdere schuldeisers verdeeld, waaronder de gemeente. Bij vonnis van 18 maart 2026 heeft de rechtbank Noord-Holland bepaald dat de gemeente € 483.460,05 toekomt. Tegen dit vonnis heeft de voormalig gebruiker hoger beroep ingesteld. Dit hoger beroep loopt nog: de toegewezen € 483.460,05 is nog niet uitgekeerd aan de gemeente. De gemeente behoudt daarnaast nog een restvordering op de voormalig gebruiker. Ter dekking van deze restvordering heeft de gemeente aanvullend beslag gelegd. Het risico voor de gemeente wordt voorlopig op € 200.000 begroot.
Schade aan zwembad 'Het Heersdiep'
Zwembad “Het Heersdiep” kampte sinds de bouw met verschillende gebreken. Het herstel hiervan is complex en kostbaar. De gemeente heeft de aannemerscombinatie die het zwembad heeft gebouwd hiervoor aansprakelijk gesteld en daarvoor is een procedure bij de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen (RvA) gestart. Partijen hebben vervolgens meermaals overleg gevoerd over een minnelijke oplossing.
Een van de grootste gebreken betreft de perronvloeren van de verschillende bassins van het zwembad. Op basis van een bindend advies van de RvA is in januari 2024 duidelijk geworden dat de gebreken aan de perronvloeren hoofdzakelijk zijn veroorzaakt door een ontwerpfout in het bestek. Dit leidt ertoe dat er een verantwoordelijkheidsverdeling is voor de herstelkosten van deze gebreken van 85 procent voor de gemeente en 15 procent voor de aannemerscombinatie. Voor deze kosten is in de jaarrekening 2023 een voorziening getroffen. De kosten zijn verder uitgewerkt en voor de afdekking hiervan is in een aparte raadsvoordracht een investeringskrediet gevraagd. De lasten hiervan zijn verwerkt in de autonome ontwikkeling van de kadernota 2026. De herstelwerkzaamheden zijn inmiddels afgerond en wordt niet meer als risico opgenomen.
Met het bindend advies is het grootste deel van de geschilpunten tussen de gemeente en de aannemerscombinatie juridisch afgerond. Er zijn nog een paar resterende geschilpunten. Voor deze geschilpunten moet nog worden bepaald hoe deze met de aannemerscombinatie worden afgewikkeld. Gezien de verantwoordelijkheidsverdeling van 85%-15% komt een deel van deze geschilpunten voor rekening van de gemeente. De overige geschilpunten worden, voor zover (juridisch) mogelijk, verhaald op de aannemerscombinatie. Indien dit niet mogelijk blijkt te zijn, komt de daarmee gemoeide schade voor rekening van de gemeente. Deze schade bestaat hoofdzakelijk uit kosten die al ten laste zijn gebracht van eerdere jaarrekeningen, zodat het treffen van een voorziening hiervoor niet noodzakelijk is.
Watertoren
De afronding van de renovatie van de Watertoren door de beoogde erfpachter duurt langer dan de bedoeling was. Een bijkomend probleem is dat sprake is van een lekkage aan de gevel. Met de beoogde erfpachter wordt besproken of en zo ja, hoe de renovatie alsnog kan worden afgerond. Het is op dit moment onduidelijk of dit financiële gevolgen heeft voor de gemeente.
Bestuursdwang
Vanwege de wettelijke plicht om te handhaven en omdat bouwwerken geen gevaar mogen opleveren voor bewoners, gebruikers en omgeving, is de gemeente in maart 2022 gestart met handhaving bij een jachthaven. Het doel hiervan is om overtredingen van verschillende wetten en regels te beëindigen, zoals de Woningwet, het Bouwbesluit 2012 en de Algemene plaatselijke verordening Den Helder 2021 (APV). De eigenaar heeft eerst de mogelijkheid gekregen om de overtredingen zelf op te lossen. De termijnen hiervoor zijn meerdere keren verlengd. Dit heeft niet geleid tot het beëindigen van de overtredingen. Om die reden is een lastgeving aan de eigenaar opgelegd. Ook hieraan heeft de eigenaar niet voldaan. Door het gevaar dat de overtredingen opleveren, is het noodzakelijk dat de gemeente de maatregelen zo spoedig mogelijk uitvoert. De exacte kosten zijn nog niet bekend, maar naar verwachting zijn deze aanzienlijk. Er moet rekening worden gehouden met werkzaamheden van ongeveer € 2.000.000. Deze werkzaamheden moeten worden aanbesteed. De gemeente probeert de kosten te verhalen op de eigenaar van de jachthaven. Als dit niet mogelijk is, komen de kosten voor rekening van de gemeente. Het risico wordt daarom voorlopig als PM-post begroot.
Eind 2024 zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd naar de benodigde werkzaamheden. Een besluit over de uitvoering en aanbesteding is nog niet genomen.
Verzakkingsschade oeverbeschoeiing Willem-Alexanderhof
In een deel van Willem Alexanderhof is de oeverbescherming na ongeveer 10 jaar bezweken. Dit wordt komend jaar in opdracht van de gemeente hersteld. Een deel van de bewoners heeft in meer of mindere mate last van gevolgschade aan ophogingen, keerwanden en/of tuinhuizen in de eigen tuin. De gemeente acht zichzelf niet aansprakelijk voor welke (gevolg)schade dan ook, maar is wel door vijftien perceeleigenaren aansprakelijk gesteld. Het totale schadebedrag is niet bekend omdat veel eigenaren hebben aangegeven (nog) niet te weten hoe hoog hun schade bedraagt. De inschatting is dat het totale bedrag onder de € 100.000 blijft, maar zeker is dit niet.
Arbeidsrechtelijke geschillen
Er zijn geen arbeidsrechtelijke geschillen.
Planschade en nadeelcompensatie
Algemeen
Door verschillende omgevingsplanprocedures en omgevingsvergunningen bestaat er een (doorlopend) risico op planschade. Het is niet mogelijk om op voorhand uitspraken te doen over de hoogte van het mogelijke schadebedrag. Op dit moment wordt het risico op planschade als zeer gering ingeschat.
Besluiten op aanvragen omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in artikel 5.1 van de Omgevingswet kunnen de gemeente een risico van planschade opleveren. Een inschatting hiervan leidt tot een risico van maximaal € 250.000. Hierbij wordt opgemerkt dat deze planschade doorgaans wordt verlegd naar de vergunninghouder/initiatiefnemer.
Voor planschade die het gevolg kan zijn van andere gewijzigde plannen wordt een bedrag van € 100.000 geraamd.
Sinds 1 januari 2024 kan met de komst van de Omgevingswet makkelijker een beroep op nadeelcompensatie worden gedaan. Op dit moment worden projecten steeds meer integraal aangepakt en daarmee omvangrijker. Dergelijke projecten hebben een langere doorlooptijd. Eventuele negatieve effecten van projecten worden daarmee ook langduriger en daardoor meer door burgers en bedrijven gevoeld. Dit brengt met zich mee dat de kans dat een beroep op nadeelcompensatie wordt gedaan groter wordt. Om die reden wordt voor nadeelcompensatie een bedrag van € 100.000 geraamd.
Zaken die aanhangig zijn bij de verzekeraar van de gemeente
Een bedrijf heeft een claim ingediend tegen de gemeente ten gevolge van verzilting van het oppervlaktewater.
Tot slot
Voornoemde bedragen zijn exclusief wettelijke rente, tenzij anders vermeld.